Het Afro-pessimisme doorbroken

 [verschenen in JOHAN, februari 2002]

GFAlogo

De ghanese voetbalbond

‘Omdat een reis van duizend mijl begint met de eerste stap, kunnen we alleen vooruit komen als we die stap maken.’ Charles Kumi Gyamfi sprak zijn poëtische woorden op een bijeenkomst van de Afrikaanse voetbalbond, de CAF. Hij reageerde op de stelling dat het Afrikaanse coaches aan ervaring ontbreekt om hun land te kunnen coachen op een WK. Gyamfi, zelf een legendarische Ghanese coach die zijn land naar drie overwinningen in de Afrika Cup leidde, is een vurig pleitbezorger van de Afrikaanse coaches.

Bij de Afrika Cup die van 19 januari tot en met 10 februari in Mali wordt gespeeld, is de helft van de zestien verantwoordelijke coaches niet-Afrikaan. Lokale coaches hebben een historische voorsprong in eindoverwinningen. Dertien keer had de coach dezelfde nationaliteit als het winnende land, negen keer had een buitenlander de technische leiding.

De verhouding tussen buitenlanders en coaches van eigen bodem op een WK ligt bij Afrikaanse landen buitengewoon scheef. Sinds 1970 heeft slechts vier keer een Afrikaan zijn land gecoacht op een WK, tegenover elf buitenlanders.Vier van de vijf Afrikaanse ploegen die in de zomer aan het WK meedoen staan zoals het er nu naar uitziet onder leiding van een buitenlandse bondscoach.

Het enige land dat in Zuid-Korea en Japan met een eigen coach wordt verwacht, is verrassend genoeg Nigeria. Nigeria heeft een turbulente geschiedenis van met name buitenlandse coaches. De grootste successen (het winnen van de Afrika Cup in ‘94, tweede ronde op een WK en olympisch goud in ’96) werden onder de Nederlanders Westerhof en Bonfrère gehaald. Daarna konden andere buitenlanders het niet waarmaken.

De huidige coach van Japan, Philippe Troussier (in Afrika bijgenaamd The White Witch Doctor) werd door Nigeria afgedankt na een succesvolle WK-kwalificatie in 1998. Hij werd vervangen door Bora Milutinovic, die nu bondscoach is van China. Een andere coach die al eens weggestuurd was na een succesvolle WK-kwalificatie met Nederland, Thijs Libregts, nam het na het WK ’98 over van Milutinovic om vervolgens weer snel plaats te maken. Bonfrère keerde weer terug in Nigeria maar kreeg vorig jaar de zak omdat de kwalificatie voor het WK 2002 uiterst moeizaam verliep.

Shuaibu Amodu is de nieuwste man aan het roer, een Nigeriaan die nog vorig jaar assistent was onder Bonfrère. Toen hij eenmaal het heft in handen had, wist de ervaren assistent WK-deelname alsnog af te dwingen. Amodu had ervaring opgedaan in ’94, ’96 en ’98 toen hij telkens voor kortere tijd waarnemend coach was. Nigeria heeft in de afgelopen 32 jaar slechts twee coaches van eigen bodem gehad, tegenover tien buitenlanders. Of Amodu echt geschiedenis gaat schrijven als eerste Nigeriaanse coach op een WK valt nog te bezien. Er is geen toezegging gedaan door de voetbalbond en met een slecht resultaat in Mali tijdens de Afrika Cup is het niet ondenkbaar dat er een nog even snel een toptrainer wordt gecontracteerd.

In Afrika zit een coach vrijwel nooit stevig in het zadel, al helemaal niet als hij zijn eigen volk leidt. De argumenten tegen een lokale coach komen meestal uit dezelfde hoek. De hoek van de Afro-pessimisten, die zeggen dat het met Afrika nooit wat wordt. Afrikaanse coaches zouden een achterstand hebben in kennis van trainingsmethoden en een gebrek aan voetbalvisie. Een punt wat daar – bij voorkeur in de informele sfeer – aan wordt toegevoegd, is van andere aard. Afrikaanse coaches ontbreekt het aan neutraliteit. De verschillende etnische groepen die Afrikaanse landen meestal binnen hun grenzen hebben, zouden volgens critici niet aangestuurd kunnen worden door iemand die één van die stammen vertegenwoordigt. De vreemde onnatuurlijke landsgrenzen in Afrika lopen dwars door bevolkingsgroepen en zijn soms de reden voor problemen tussen etnische groeperingen binnen een land.

Het Europees kolonialisme geldt als belangrijkste oorzaak van de onnatuurlijke grenzen. De oplossing voor de problemen wordt ironisch genoeg ook in Europa gezocht. Een gezaghebbende coach moet de meest recente kennis van het spel hebben en bovendien neutraal zijn. Een Europese coach voldoet aan het ideale plaatje. Het enige nadeel is het geld.

Juist de hoge salarissen van buitenlandse coaches zijn voor de tegenstanders van hun benoeming een argument om niet van hun diensten gebruik te maken. Segun Odegbami, voormalig aanvoerder van het Nigeriaanse nationale team, voormalig bestuurslid van de Nigeriaanse voetbalbond en inmiddels gezaghebbend analist meent dat het hoog tijd wordt voor Afrikaanse coaches. ‘De tijd is rijp voor Afrikanen om hun eigen nationale teams te leiden. Een paar jaar geleden dacht ik daar anders over, omdat buitenlanders meer kennis over het spel hebben. In Afrika hadden we geen ervaringen op het hoogste niveau en die kennis moesten we verkrijgen via buitenlanders. Vandaag de dag spelen er veel Afrikanen aan de top in Europa. Ze weten hoe een team georganiseerd wordt en hoe het moderne voetbal wordt gespeeld. Er zijn veel goede coaches in Afrika. Zij begrijpen de psychologie van de Afrikaanse spelers. Ze hebben de sterktes en zwaktes van de Europese teams gezien en bovenal hebben ze een grote drang om te winnen, voor hun continent. De buitenlandse coaches hebben niet dezelfde wil om te winnen, niet hetzelfde enthousiasme als hun Afrikaanse collega’s. Ze krijgen toch wel betaald en als het fout gaat, gaan ze gewoon terug naar huis.’

De psyche van de Afrikaanse speler als sleutel naar succes. Odegbami is er van overtuigd dat Bora Milutinovic tijdens het vorige WK faalde met Nigeria omdat hij het karakter van het team niet kende, niet wist wie zijn spelers waren en geen gevoel had voor de Afrikaanse manier van spelen. Het potentieel aan topcoaches in Afrika wordt met het jaar groter. De weg is lang maar begaanbaar voor Afrika. De wereld is gewaarschuwd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: